In dit plan geeft hij de globale richtlijnen om de Indiaanse gemeenschappen in de Verenigde Staten te helpen armoede te bestrijden. Zijn plan belooft ondersteuning op breed vlak; zo zal geld en aandacht worden besteed aan de ontwikkeling van economie op het reservaat, maar ook aan scholing en aan de positie van vrouwen. Het meest opmerkelijke aan het plan van Obama is dat hij niet langer via de bureaus van Indiaanse aangelegenheden (BIA’s) met de Indiaanse gemeenschappen wil overleggen: “We moeten er voor zorgen dat we niet slechts een bureau voor Indiaanse aangelegenheden hebben dat omgaat met Amerikaanse Indiaanse stammen; we hebben een President van de Verenigde Staten nodig die op een regelmatige basis samenkomt met het Amerikaans- Indiaans leiderschap en die relaties verzekert van waardigheid en respect.” Hij wil zelfs een adviseur voor Indiaans beleid in het Witte Huis en een jaarlijkse bijeenkomst van Indiaanse leiders.

Opgelegde democratie
Maar wat bedoelt de presidentskandidaat hier eigenlijk mee? Wil hij de Indiaanse tradities handhaven of wil hij proberen de Amerikaans-Indiaanse cultuur op te laten gaan in westers gemeengoed: de traditie van Amerikaanse democratie? Of is zijn plan niet meer dan onderdeel van image building, een president met een multicultureel gezicht?

Sinds de oprichting van de reservaten zijn de Amerikaanse Indianen door de overheid gedwongen hun tradities op te geven om democratisch te worden.
In de politieke en economische structuur van de Inheemse bevolking werd bezit verdeeld via Chiefs, familiehoofden. Inmiddels betrekken de Chiefs een aantal van de functies in de, aan de reservaten opgelegde, overheidsorganen: nu in de rol van de democratische vertegenwoordigers voor hun volk. Hieronder vallen ook het presidentschap, het vice-presidentschap en deelname aan de bureaus voor Indiaanse aangelegenheden (BIAs). Dit zijn bureaus die toezicht houden over de democratische verdeling van geld, land en macht.
Hoewel de Chiefs in naam democratisch gekozen reservaatregeringen vertegenwoordigen, blijven zij, trouw aan hun traditie, 'familieverdelers'. Armoede op de reservaten heeft direct te maken met de ongelijke verdeling van politieke macht en geld dat door de Amerikaanse overheid wordt toegekend, en is eveneens het gevolg van het ontbreken van economische bedrijvigheid. Het systeem van familieverdelers laat moeilijk privé-bezit of particuliere ondernemingen toe. Een aanhanger van Obama, Chief Allan, voorzitter van het gerechtshof van de Coeur d’Alene Indianen, sprak onlangs zijn ongenoegen hierover uit op een nationale TV zender: “In tribale politiek mochten bepaalde families altijd om de tafel komen om beslissingen te nemen voor de stam. Ik vond altijd dat de stam van iedereen is.” Helaas voor de spreker was Chief slechts zijn toevallige voornaam en niet zijn titel. Het gerechtshof heeft een ondergeschikte rol in rechtspraak op reservaten, waar constitutioneel recht wordt gewaarborgd door federale gerechtshoven. Weer via het toezichthoudende orgaan, de BIA.

Armoede, zo lijkt het, is hier dan ook geen gevolg van directe verwaarlozing van de reservaten door de overheid, maar eerder van een onbegrip van die overheid voor de Indiaanse tradities. In de richtlijnen om sterkere tribale samenlevingen te creëren, erkent Obama een gebrekkige communicatie tussen de Indiaanse gemeenschappen en Washington. Nergens staat echter vermeld op welke punten de communicatie precies stuk liep. Obama's plan om de rol van de BIA te beperken, kan een eerste stap zijn de zogenaamd democratische organen te herzien. Wellicht kunnen er meer familieverdelers bereikt worden. Ook een adviseur voor Indiaans beleid en een jaarlijkse bijeenkomst van Indiaanse leiders kunnen leiden tot een beter begrip. Het plan is uniek in de geschiedenis van de Verenigde Staten, maar zegt niets over hoe Obama er in wil slagen geld en macht over te dragen aan alle families op de reservaten zonder hiermee de Indiaanse tradities en familiestructuren te schaden. De man met een democratisch gezicht zal dan moeten erkennen dat Amerika ook andere gezichten kent. Anders dreigen de Amerikanen hun autochtone cultuur van de eerste Amerikanen te verliezen.

Tekst Joris Zee