Op de agenda stond de invulling van afspraken van de Klimaatconferentie in Bali met betrekking tot nieuwe financieringsmechanismen om ontbossing tegen te gaan. Het is de bedoeling dat overheden van landen zullen worden beloond als zij kunnen aantonen dat de ontbossing in hun land afneemt. Inheemse volken staan kritisch tegenover dit soort financiering. Het kan ertoe bijdragen dat hun rechten worden geschonden als de criteria voor financiering geen garanties voor hun rechten bieden. Als het bos geld waard is, zijn overheden minder geneigd om de rechten van inheemse volken op dat bos te erkennen.

Inheemse volken en ontbossing
In de presentatie heeft het NCIV erop gewezen dat inheemse volken nauwelijks hebben bijgedragen aan de oorzaken van de huidige klimaatverandering maar wel als eersten de gevolgen ervan ondervinden. In verschillende ecosystemen (noordpool, bossen, bergen, woestijnen) merken inheemse volken de veranderingen bovendien vaak als eersten op en bedenken ze strategieën om zich aan te passen. Een belangrijke strategie is het zaaien en planten van andere soorten gewassen die beter groeien onder de nieuwe omstandigheden. Het in hoog tempo verdwijnen van biologische soorten, mede als gevolg van de klimaatverandering, vormt in dit opzicht een extra probleem. Toch worden inheemse volken nauwelijks betrokken bij onderzoek en kunnen ze niet volwaardig deelnemen aan de mondiale besluitvorming over het klimaatbeleid. In Bali protesteerden de inheemse vertegenwoordigers met pleisters op hun mond omdat ze niet volwaardig mochten deelnemen aan de besprekingen hierover. Het NCIV heeft in het Bossenoverleg bepleit dat beleid moet worden opgesteld in consultatie met inheemse volken en gebaseerd op respect voor de VN Verklaring van de Rechten van Inheemse Volken. Verder is het van belang dat de capaciteit van inheemse volken om zich te kunnen verweren tegen ontbossing moet worden versterkt en dat ze vertegenwoordigd worden in bosbeheerorganen.*

Op verzoek van het NCIV gaf vervolgens de heer Semuel Sahureka van de stichting Nusa Alifuru een korte uiteenzetting over de situatie van de bossen en de inheemse bevolking in de Molukken. Hij wees op de enorme ontbossing die reeds heeft plaatsgevonden op het eiland Ceram in de Molukken en het geweld dat wordt ingezet tegen inheemse leiders die zich ertegen verzetten. Verder waarschuwde hij voor plannen van de Indonesische regering om een groot stuk primair bos te kappen om ruimte te maken voor nederzettingen van immigranten.

Inheemse volken en klimaatverandering
Ook werd door het NCIV opgemerkt dat inheemse volken de klimaatverandering zelf hoog op de agenda hebben staan. Bij de eerstvolgende zitting van het VN Permanent Forum over Inheemse Zaken in april 2008 in New York is de klimaatverandering het belangrijkste thema. In 2009 organiseert de Inuit Circumpolar Council, een Wereldwijde Conferentie van Inheemse Volken over klimaatverandering.

Vervolg Bossenoverleg
In vervolg op het Bossenoverleg participeert het NCIV in een nieuw Klimaatoverleg tussen maatschappelijke organisaties, wetenschappers en vertegenwoordigers van de Nederlandse overheid. In dit overleg wordt de inbreng van Nederland in de mondiale beleidsdiscussie besproken. Tijdens de eerste bijeenkomst, op 20 februari, heeft het NCIV opnieuw gewezen op het belang van het opnemen van de Verklaring van de Rechten van Inheemse Volken als normatief kader voor de financieringsmechanismen. Duidelijk werd dat Nederland in dit stadium de effecten op inheemse volken als agendapunt wil inbrengen in de internationale beleidsdiscussie. Als dat lukt, kan in een later stadium worden besproken aan welke randvoorwaarden die effecten moeten voldoen.

Leo van der Vlist

*De presentatie van het NCIV en het verslag van het Bossenoverleg zijn te vinden op: www.iucn.nl/platform/archief_1.