Inupiat als klimaatvluchtelingen

De Inupiat gemeenschap in het dorp Shishmaref, aan de westkust van Alaska, kan bijna dagelijks een filmploeg welkom heten. Het dorp op het eiland Sarichef ligt in de frontlinie van de klimaatverandering. Wat zich daar op kleine schaal afspeelt kan op lange termijn wereldwijd plaatsvinden, zij het in verschillende gedaantes.

Het smalle eiland heeft in toenemende mate te lijden van de zware herfststormen. Vonden die vroeger plaats als het ijs al bevroren was, nu hebben de golven vrij spel en beuken met grote kracht op de kust die in hoog tempo erodeert en in zee verdwijnt. De huizen van de Inupiat in Shishmaref schuiven langzaam de oceaan in en naar verwachting is het eiland over tien tot vijftien jaar verzwolgen.

De bewoners zijn één van de eerste klimaatvluchtelingen. Ze zullen binnen afzienbare tijd moeten verhuizen naar het vasteland en hun traditionele levenswijze voor een deel moeten opgeven.

The last days of Shishmaref
De Nederlandse filmmaker Jan Louter heeft van dit verhaal een schitterende documentaire gemaakt. We zien hoe het leven van de Inupiat in het teken staat van de jacht op vis, robben en elanden, die zich afspeelt in een verstilde witte wereld. Het bloed van dieren, symbool van overlevingskracht, vloeit regelmatig full-screen over de sneeuw als een van de weinige elementen die kleur in het landschap brengen.

De Inupiat in de film zijn mensen van weinig woorden. Ze uiten zich in oneliners als: “Je wordt hier niet rijk, maar je bent gelukkig”, dat alles met trage sonore stem en een grote mate van rust.

Maar niet alleen het klimaat verandert, ook de moderne tijd bedreigt de traditionele levenswijze van de Inupiat. Ouders klagen dat ze een dure iPod voor hun kinderen moeten kopen. De jeugd ziet ook kansen in een gedwongen verhuizing en verkiest het om dichter bij de stad te wonen. Voor de ouderen is dat een schrikbeeld. De gemeenschap in Shishmaref heeft ervoor gekozen zonder alcohol te leven. De stad met zijn drugs en drank zal zeker slachtoffers onder de emigranten eisen, zo verwachten zij.

The last days of Shishmaref is een contemplatieve film met ingetogen muziek en prachtige beelden. De documentaire maakt deel uit van een multimediaal project dat 10 jaar zal lopen. Er komt een fotoboek, een reizende foto-expositie en een educatief project voor middelbare scholen. Er is een website waar de Inupiat zelf videoverslagen, foto’s en teksten op zullen plaatsen.

De 95 minuten durende film gaat in première op het Nederlands Filmfestival in Utrecht en is vanaf 9 oktober in de bioscoop te zien.
In 2009 zal coproducent Llink de documentaire uitzenden.

www.thelastdaysofshishmaref.nl
http://en.wikipedia.org/wiki/Inupiat

Matthijs Blonk