Indigo - 2004

In het uiterste Zuidwesten van Ethiopië leven de Hamar, in de provincie South Omo aan de grens met Kenia. Ze tellen nog ongeveer 30.000 mensen en leven nog op zeer traditionele wijze. Ze belijden een animistisch geloof. De vrouwen zijn gekleed in geitenvellen, de mannen dragen een lendendoek en staan bekend om de prachtig gemaakte kleikapjes die hun hoofd vaak versieren.

De Nederlandse stichting Kuna Zuva financiert Montessori-kleuteronderwijs bij de Hamar in het Zuidwesten van Ethiopië. Hamar vrouwen krijgen thuis les in lezen en schrijven, tussen het kleding maken en het koken door.

Door
Wilma Peters

Door
Ineke de Vries

In 2001 werd de Stichting Papua Cultureel Erfgoed (PACE) opgericht. Doel van de stichting is het in kaart brengen van al het in Nederland aanwezige materiaal uit voormalig Nederlands Nieuw Guinea, zodat ook de inwoners van het huidige West Papua over die informatie kunnen beschikken.

Vorig jaar ontving de stichting een grote subsidie voor haar werk. Ineke de Vries vertelt over het ontstaan van de stichting, en over de documentaire die ze en passant maakte over enkele geheimzinnige stenen beelden.

Indianencasino’s, Nunavut, een Nationaal Inheems Museum naast het Capitool in Washington: er is in Noord-Amerika het laatste decennium behoorlijk wat in beweging. Native Americans en Canadese First Nations zetten zich op de kaart. De vraag is wat de volgende tien jaar zullen brengen.Veel inheemse Amerikanen hebben hun hoop op John Kerry gevestigd.

Interview met Esther Sanchez die bemiddelt tussen U’wa en oliemaatschappij.

In Colombia bestaat een langlopend conflict tussen de U’wa, die in het noorden wonen aan de grens met Venezuela, en oliemaatschappijen die in hun territorium actief zijn. Esther Sanchez is juridisch antropologe en bemiddelt tussen de beide partijen. Ze probeert verschillende zienswijzen en rechtssytemen met elkaar te verzoenen.

‘Ben ik nog in China?’ vraagt de toerist zich af die Xinjiang bezoekt. Vooral in Kashgar, de culturele hoofdstad van de Oejgoeren, is het straatbeeld alles behalve typisch Chinees. Bebaarde mannen met doppa’s, handgemaakte geborduurde hoofddeksels, lopen met traditionele bewerkte messen aan hun riem.

Oudere vrouwen verbergen hun gezicht achter een dikke bruine laag textiel. Jonge vrouwen combineren glimmende doorzichtige hoofddoekjes vaak met lange glitterjurken die nog het meest lijken op Amerikaanse jaren tachtig-prom dresses. De mensen zien er anders uit, lichtblauwe ogen zijn geen zeldzaamheid. Het eten is ook niet typisch Chinees, grote platte broden en kebabs worden op straat gebakken en aan de man gebracht. Niet in het Mandarijn, maar in het Oejgoers, een Turkse taal.

Krullende Arabische letters wijzen de weg naar een moskee. Bollywood liedjes en Turkse pop klinken op straat. Beijing is verder weg dan Delhi en Kabul.

Door
Henrica Willems

Door
Gerard van Dorp

Veel kleine boeren op de Filippijnen vullen hun magere inkomsten aan met kleinschalige goudwinning. De inheemse Kankanaey bijvoorbeeld hebben zich gespecialiseerd in het graven van nauwe tunnels in de bergen waar je kruipend maar net in kan. Het erts wordt gezuiverd met water, waardoor goud en gravel van elkaar gescheiden worden.

Ibaloi boeren aan de Agno rivier doen het simpeler. Zij leggen ’s ochtends hun ijzeren schalen in kabbelende beekjes, om na hun werk op het land de minuscule korreltjes goud uit het slib in de schaal te wassen.
Deze traditionele kleinschalige goudwinning wordt bedreigd door bedrijven die hun oog hebben laten vallen op het goud in de Filippijnse bodem.

Het is slecht gesteld met de mensenrechten op het platteland van Mexico. Dit blijkt uit de stroom berichten in Mexicaanse kranten en uit de steeds maar groeiende stapel dossiers die wordt aangelegd door mensenrechtenorganisaties, dossiers waar de Mexicaanse jusititie overigens niets mee doet.

Sinds de oprichting van de inheemse Zapatista-beweging EZLN in 1994 heeft de regering van Mexico onder het mom van terreurbestrijding links en rechts inheemse leiders opgepakt. In de regio Loxicha in de zuidwestelijke provincie Oaxaca maakte een reeks arrestaties in 1996 een einde aan het zelfbestuur van de inheemse gemeenschappen aldaar.

In de tweede helft van december 2003 bracht Ruud Muis een bezoek aan het zuiden van het Ituriwoud in de Democratische Republiek Congo. Doel was de oorlogsschade te onderzoeken bij de projecten van zijn pygmeeënorganisatie PAP (Programme d’Assistance aux Pygmees).

Dwars door het woud ging de reis, over de grens waar pygmeeën sinds anderhalf jaar niet meer konden worden bereikt. Terug in Nederland maakt Ruud Muis de balans op. Is er een toekomst voor de pygmeeën in het Ituriwoud?

Karamoja in het noorden van Oeganda is droog en onherbergzaam. Hier leven de Karimojong, een semi-nomadisch volk van veehouders. Het gebied wordt al jaren geteisterd door gewapende conflicten en veeroven tussen verschillende Karimojong groepen. De Oegandese regering wil de vrede herstellen en de economische ontwikkeling stimuleren. Maar met de strategie van gewelddadige ontwapening enerzijds en investeringen in commerciële landbouw en mijnbouw anderzijds maakt de regering geen vrienden.

Door
Ruben en Bregje de Koning

Door
David van Eijndhoven

Zoals overal ter wereld worden in Kenia de volken met een traditionele levenswijze het meest bedreigd. Veehouders zoals de Maasai zijn goed georganiseerd, maar jagers-verzamelaars zoals de Ogiek hebben weinig mogelijkheden zich te weren.

Charles Saina Sena, opgegroeid op in het Mau-woud in de binnenlanden van Kenia, is advocaat en voorzitter van de Ogiek organisatie ORIP. In mei deed hij zijn relaas op het kantoor van het NCIV.

De Betammaribè vormen een volk van rond 300.000 mensen die wonen in het noordwesten van Benin en net over de grens in Togo.

De Betammaribè worden beschouwd als een van de meest traditionele volken in Benin. Hun bijzondere cultuur komt het best tot uiting in de trouw aan hun animistische geloof en in het voortbestaan van de traditionele bouwwijze van hun huizen, tata’s genaamd.

In februari maakte Ruth Jansen voor het NCIV een dienstreis door Kenia. Zij legde daarbij contact met organisaties van verschillende inheemse volken. Zo bracht ze een dag door bij de Yaaku, jagers-verzamelaars in het Laikipia district in Centraal Kenia. Het werd een vruchtbare ontmoeting, met verrassend veel resultaat.

Het inheemse wereldbeeld, in het westen bekend als animisme, heeft ondanks aanhoudende christelijke missie het veld nog niet geruimd. Het is het geloof in een wereld waarin niet alleen de mensen maar ook hun voorouders, de bossen, de bergen, de wind, de regen en zelfs doodgewone stenen een ziel hebben.

Veel inheemse Filippino’s combineren dit traditionele wereldbeeld met het christendom. Al is er schaamte, en zijn er zelfs onder de sjamanen taboes ontstaan ten aanzien van als heidens bestempelde gebruiken. Anderen keren resoluut terug tot het animisme van hun voorouders. Over kiezen of delen, tussen geesten en God.

Door
Gerard van Dorp

Door
Caroline de Jong

Filippijnse Agta delen hun land probleemloos met migranten. Het hoeft niet altijd fout te gaan. Caroline de Jong verbleef bij de Agta op het Filippijnse eiland Luzon, om te onderzoeken wat er gebeurt met inheemse jagers-verzamelaars als migranten zich in hun voorouderlijke gebieden komen vestigen.

Waar ze een in het nauw gedreven inheems volk verwachtte, trof ze tot haar verbazing een vreedzame samenleving van migranten en Agta aan, zonder een spoor van conflicten.

Jun Saturay (1963) zette zich als arts in voor de mensenrechten op Mindoro. In juni vorig jaar vroeg hij asiel aan in Nederland, omdat zijn leven in de Filippijnen gevaar loopt. Indigo sprak met hem over het regime in de Filippijnen en de rol van de mijnbouw.

“In 1994 ging ik in Mindoro op vakantie. Ik vond het zo mooi, dat ik bij terugkeer meteen mijn baan opzegde als docent en mijn tandartspraktijk in Manila sloot. Drie maanden later woonde ik met mijn gezin in Mindoro, in een klein vissersdorp aan de rand van de regiohoofdstad Calapan City. Ik zette me in voor de gezondheid van de bewoners. Ik had mijn eigen tandartspraktijk. In de kerk ontmoette ik leden van de Tribal Federation, die een locaal gezondheidszorgproject wilden opzetten. Na een jaar hadden we al 9 programma’s. Door hen raakte ik bekend met de mijnbouwproblemen, en kwam bij de milieubeweging.

Australië maakt graag mooie sier met haar aboriginal inwoners en hun cultuur. De boomerang is een geliefd symbool voor het land, en overal ter wereld zitten mensen op een digeridoo te brommen.

De magische, voor aborigines heilige, monoliet Uluru (Ayers Rock) is net zo populair als de Eiffeltoren, en wie kent niet de door aboriginal kunstenaars gemaakte spikkelschilderijen? In Australië worden ze verkocht in chique galerieën, waar blanken achter de kassa zitten. Toch wil het maar niet boteren tussen blank en zwart.

Het klinkt als een klaagzang, maar nog steeds lijden de aborigines onder het onrecht dat hen 215 jaar geleden door de kolonisten is aangedaan.

De Madan, of Moeras Arabieren, zijn een inheemse bevolkingsgroep in het zuiden van Irak. Meer dan tien jaar zijn zij bloot gesteld aan een agressieve overheidscampagne die tot doel had hun leefgebied, de moerassen, droog te leggen. Dat is voor 95% gelukt.

Nu het bewind van Saddam Hoessein is gevallen wordt er naarstig gezocht naar mogelijkheden om delen van het gebied opnieuw te bevloeien, zodat de Madan hun traditionele levenswijze weer kunnen opnemen. Maar de tijd dringt, met elke dag dat het water uitblijft loopt het unieke ecosysteem grote schade op.

Door
Matthijs blonk

Door
Ruth Jansen

Noordoost India is een gebied met veel inheemse volken. De Naga's komen af en toe in het nieuws vanwege hun gewapend verzet, veel minder bekend zijn de Kuki's. In de deelstaat Manipur woedt een gewapend conflict tussen deze twee volken. De heer Haokip kwam naar Amsterdam om het verhaal van zijn volk, de Kuki's, te komen vertellen op een bijeenkomst op het kantoor van het NCIV. Hoe de Indiase regering de twee volken tegen elkaar uitspeelt.

Dat lijkt reuze avontuurlijk, schrijven over muziek uit de hele wereld. Je oren komen nog eens ergens. Maar als ik eens naga waar ik het afgelopen halve jaar op deze pagina geweest ben, dan heb ik me beperkt tot Afrika. Wat erger is, ik wil nu iets gaan schrijven over een cd met muziek van de Ju'hoansi uit Namibië. Niet alleen heb ik me daarmee nauwelijks verplaatst sinds mijn laatste bespreking, die zich ook al in zuidelijk Afrika afspeelde, daar komt nog eens bij dat ik al eerder over deze mensen geschreven heb.

Maar ik kan het niet helpen. Dit is zulke prachtige muziek. De vorige Ju'hoansi cd was gewijd aan hun liederen. Dit album bevat muziek die ze op verschillende instrumenten spelen. Zelf zeggen ze dat alleen de enkelvoudige boogharp (zo noemen we dat helaas in onze achtergebleven streken, waar categorische indeling het altijd wint van poëzie) echt van henzelf is. De rest, boogharpen met vier of vijf snaren en kalimba's, hebben ze van hun buren geleend. En al heet dit een instrumentaal album, dat betekent niet dat de Ju'hoansi er het zwijgen toe doen.

Door
Anke Welten

Door
Gerard Luttenberg

Interview met Xucuru leider Marcos Luidson.

Marcos Luidson de Araújo is de cacique (leider) van de Xucuru-indianen in de deelstaat Pernambuco in het noordoosten van Brazilië. Begin vorig jaar overleefde Marcos een aanslag op zijn leven. In oktober was hij op uitnodiging van Amnesty International in Europa, samen met Saulo Feitosa, vice-president van de CIMI (Conselho Indigenista Missionário, de Inheemse Missionaire Raad). Indigo sprak met de twee over landrechten, landlozen en Lula.

In augustus vorig jaar stapten twee inheemse ministers uit de regering in Ecuador. Lennert van Oorschot bezocht in juni de hoofdstad Quito, voornamelijk om de Spaanse taal verder onder de knie te krijgen.

In zijn verslag zet hij persoonlijke ontmoetingen af tegen de politieke gebeurtenissen in het land.

Elke woensdag protesteren in Bunenos Aires gepensioneerden bij het parlement tegen de afkalving van hun pensioen.
Foto: Janneke van de Kerkhof

Martin-Carayuri
Foto: Gerard Luttenberg

Wasvrouw in Macas
Foto: Lennert van Oorschot