De Afrikaanse religies zijn aards, geworteld in het hier en nu, en vooral gericht op welzijn en voortbestaan.

Hans Stoks werkt in Oost-Afrika en leeft al 25 jaar tussen inheemse volken als de Turkana en de Maasai.

Hij meent dat je hun spiritualiteit niet kunt begrijpen zonder de betekenis van hun woord voor God daarbij te betrekken. En wie is er eigenlijk inheems?

door
Hans Stoks

door
Liesbet Nyssen

Vertellen op commando van de geesten.
Sinds eind jaren tachtig zijn de Chakassen, als zovele volken in Siberië, hard bezig hun cultuur te behouden en te doen herleven.

Naast interesse in sjamanisme richt deze wederopbloei zich vooral op de vertelkunst.

Indigo tekende het verhaal op van de jonge verhalenverteller Slava, een hedendaagse legende die niet alleen een oude kunst vernieuwt, maar ook het vitale, spirituele hart bezit.

'Je hoeft niet uit Afrika te komen om je in te laten met zwarte magie'

Voodoo is een oude animistische godsdienst die vooral aanhangers heeft in het West-Afrikaanse Benin en de buurlanden Togo en Nigeria. Via de gedeporteerde slaven bereikte voodoo bovendien Brazilië, Cuba en Haïti. In Suriname heeft zich met winti een eigen variant ontwikkeld.

Journaliste Marnel Breure raakte gefascineerd door de wereld van voodoo. Ze deed zeven maanden onderzoek in Benin en schreef het boek Het land van Legba, dat dit najaar verscheen. Het is een toegankelijk boek, dat soms leest als een thriller. Breure is getuige van een aantal huiveringwekkende gebeurtenissen.

Ze beschrijft die in beklemmende scènes, waardoor het terstond is afgelopen met de neiging tot het romantiseren van voodoo als een interessante folkloristische natuurgodsdienst.

Een klassiek kenmerk van inheemse volken is animisme: geloof in een wereld waarin alles bezield is.

Een wereld die behalve door mensen, bevolkt wordt door geesten van voorouders, en waarin ook de bomen, rivieren, hemellichamen en zelfs stenen levend zijn, een ziel hebben.

Ook in 'hogere' culturen en religies zijn vaak nog elementen terug te vinden van wat door wetenschappers wordt gezien als deze allereerste fase van religieuze ontwikkeling.

Hans Stoks uit Kenia reageerde op een artikel uit de vorige Indigo, het interview met Suzanne Wolff, voorzitster van African Parks Foundation (APF): 'Nederlandse onderneming in Afrikaanse natuurparken'.

Hij heeft scherpe kritiek op vrijwel alle argumenten die Suzanne Wolff noemt ter verdediging van het werk van APF.

Klik hier om zijn volledige reactie, en het interview te lezen.

door
Hans Stoks

In april 2006 organiseerden de Téduray en Lambangian, inheemse volken in de Filippijnen, een protestmars tegen de vernietiging van hun voorouderlijke bossen. Hun voettocht was een ascetische inspanning. Maar ook een noodsignaal aan de buitenwereld.

Sommige mannen hebben hun speren omwikkeld met roze doeken. Om de scherpe kantjes eraf te halen, lijkt het wel. Om het protest niet te luid te laten klinken. Vrouwen bespelen monotoon en onvermoeibaar de gong, onderwijl betelnoot kauwend. Ze lopen in een lange stoet die traag door de heuvels trekt. Door hun geliefde voorouderlijke land Upi, dat genoemd is naar een wilde groente en een boomsoort die hier vroeger welig tierde. Maar veel bomen staan hier niet meer.

door
Gerard van Dorp

door
Koen Alefs

De reuzenotter in West-Suriname deelt het lot van de inheemse bevolking, de Warau en Arawak indianen. Beiden kunnen niet zonder schoon en visrijk rivierwater. Natuurbeschermers pleiten voor een natuurreservaat. De indianen zijn tegen omdat andere delen van hun leefgebied bedreigd worden door bauxietwinning, stuwmeren en grootschalige houtkap.

Internationale druk werkt

De Tupinikim en Guarani hebben een winstpunt in hun strijd tegen cellulosegigant Aracruz behaald: het bedrijf is het FSC-certificaat kwijt.

Begin mei voerden Paulo Henrique de Oliveira, leider van de Tupinikim, en Werá Kwaraý, leider van de Guarani, met Forest Stewardship Council (FSC) een gesprek in Duitsland.

Aracruz diende op 26 mei een verzoek in tot terugtrekking van het FSC-certificaat.

"Vogelgeluiden zijn mijn passie. Omdat ik vogelzang zo fascinerend vind, wil ik meer weten over die geluiden. Natuur hangt voor mij samen met geluid.

Dit is een lens waarmee je geluiden van ver weg dichterbij kan brengen. Hiermee sta ik ‘s nachts in de Kennemerduinen, of bij Tienhoven, plekken die overdag overstemd worden door vliegtuig- en motorengeluid, maar waar ‘s nachts absolute stilte heerst. Ik ben dol op nachtelijke bezoeken aan moerassen en bossen. Ook de Weerribben, het nationale park in Overijssel, bezoek ik graag.

Vroeger heb ik een aantal muziekcomposities gemaakt waarvoor ik vogelgeluiden ter inspiratie gebruikte. Ook inheemse volken gebruiken geluiden uit de natuur voor hun muziek en zang. Imitatie van vogelgeluiden speelt een rol bij sjamanisme".

In Zuid-Amerika vallen natuurparken dikwijls samen met inheems grondgebied.

Kan het recht van inheemse volken op land en landgebruik samengaan met duurzaam beheer van natuurlijke hulpbronnen? Of staan de lokale belangen van ontwikkeling haaks op de wereldwijde doelstelling van biodiversiteitsbehoud?

Een paar indrukken van de stand van zaken in een viertal natuurparken in Bolivia en Ecuador.

door
Marnix Becking

Toeareg vrouwen in aanraking met de dominante cultuur.

De genderrelatie bij de Toeareg kan worden gezien als een opmerkelijk fenomeen. Noch bij de Arabisch-mediterrane buurvolken in het noorden noch bij andere volken zoals de Bamana en de Djerma in West-Afrika werden dergelijke egalitaire relaties gevonden. Alleen de Moren in Mali, Mauritanië en de Westelijke Sahara kennen een vergelijkbare omgang tussen vrouwen en mannen. Onder invloed van de dominante culturen waarmee de Toeareg steeds meer te maken krijgen worden de status en bewegingsvrijheid van de vrouwen bedreigd.

door
Angeline van Achterberg

door
Matthijs Blonk

Televisiemakers zoeken steeds extremere onderwerpen voor hun programma’s. Inheemse volken zijn nu ontdekt als figuranten voor ‘grensverleggende’ tv. De formule is eenvoudig: breng wat Nederlanders samen met een stel ‘primitievelingen’, en zorg dat ze elkaar niet kunnen verstaan. Dat wordt lachen!

Maar is dit geen misbruik van de inheemse deelnemers? Indigo vroeg een reactie aan de producent van het programma Groeten uit de rimboe, de Nederlandse deelnemers, en de Belgische bedenkers van het ‘format’.

Open het artikel >>

Awá-Guajá indianen in het inheems gebied Awá, in het noorden van Brazilië, leren al doende lezen en schrijven in een onbeschreven taal. Onder de leerlingen zitten vooral veel jongens, maar ook meisjes en vrouwen nemen deel aan de lessen.

Tussen 2001 en maart 2006 zijn er in Guatemala 2245 vrouwen verkracht, verminkt en vermoord. Het fenomeen van femicidio, de massale moord op vrouwen, al langer bekend in Mexico, speelt de laatste jaren ook in buurland Guatemala. Familieleden van de vermoorde vrouwen hebben zich in 2001 georganiseerd in Sobrevivientes (overlevenden). Eén van hen is Maria-Elena Peralta. Sinds de moord op haar zus houdt niets haar tegen om de waarheid boven tafel te krijgen. Een interview met een gedreven vrouw.

door
Ruth Jansen

De zege van Evo Morales in de presidentsverkiezingen van Bolivia overtrof alle verwachtingen. Op de avond van de verkiezingsdag in december werd meteen duidelijk dat Morales een enorme overwinning had behaald.

Hij wordt niet alleen de eerste indiaan die het brengt tot president van Bolivia, maar ook de eerste president die gekozen is met een absolute meerderheid.

door
Jorien Bakker

door
Bregje Esmeijer

Engels leren aan Aymara indianen in Bolivia, dan verwacht je gemotiveerde leerlingen. Want de inwoners van het dorp Ch’alla op het Isla del Sol willen dolgraag de massa’s toeristen die hun eiland in het hoogstgelegen meer ter wereld trekt, goed te woord kunnen staan.

Maar als de oogsttijd aanbreekt, laat het regelmatig volgen van de lessen ineens te wensen over. Gelukkig sturen de Aymara dan nog wel hun leergierige kinderen, zodat het op volwassenen geijkte lesprogramma weldra aan de jeugd wordt aangepast.

In de rubriek De Organisatie besteedt Indigo aandacht aan Arctic Peoples Alert, via vertegenwoordiger Govert de Groot.

“In 1978 kon ik eindelijk naar Groenland. Ik ben opgegroeid in Den Haag, hier hadden we het Museum van Onderwijs, er was de Dienst School- en Kindertuinen, dus je kreeg volop les over de natuur. Daar waren ook lessen over Groenland bij, en over de Inuit, hoe zij van zeehonden afhankelijk waren. Als kind verslond ik al boeken over poolreizigers als Nansen en Rasmussen. Zo kom ik aan een hele grote drang om de natuur van Groenland te zien..."

In de rubriek Signalement besteedt Indigo aandacht aan de rechtzaak tegen Orhan Pamuk.

Het Almelose CDA-raadslid N. Bicici, van Turkse komaf, noemde in april 2005 de genocide op honderdduizenden Armeniërs ‘een sprookje’. Zo’n uitspraak staat gelijk aan het ontkennen van de holocaust.

Zijn woorden veroorzaakten enige beroering in de Nederlandse publieke opinie, maar dat was niets vergeleken met de commotie die ontstond toen de Turkse schrijver Orhan Pamuk het tegendeel beweerde.

In een interview met de Zwitserse krant Tages Anzeiger deed Pamuk onverbloemde uitspraken over het lot van de Turkse Koerden en de genocide op de Armeniërs, die plaatsvond tussen 1915 tot 1917.
"...dertigduizend Koerden en één miljoen Armeniërs werden in dit land vermoord en enkel ik durf erover te spreken," aldus de schrijver.

Verder zijn er als altijd besprekingen van boeken, cd's, films en tentoonstellingen, plus een agenda met wat er op het gebied van inheemse volken te doen is in Nederland.

Top

Nummer 4 - 2006
Omslagfoto: Henning Christoph
www.soul-of-africa.com

Oksel. Illustratie Oli4 Rijcken

Slava Kuchenov
Foto Liesbet Nyssen
Voor wie naar de muziek van Slava wil luisteren: 
www.purenaturemusic.com/sabjilar.htm
Klik rechts 'sound'

Fetisjmarkt in Benin
foto Kristien van den Oever

Nummer 3 - 2006
Coverfoto African Parks Foundation

Reuzenotter
Foto Dr. Ellen K. Rudolph

Magnus Robb aan het werk in de natuur met een paraboolschotel
Foto Ilse Schrama

Nummer 2 - 2006
Coverfoto Layla Aerts

Toearegvrouw
foto Martine van der Horn

Himba in de Efteling
Beeld uit Groeten terug

Tekeningen van leerlingen: woorden uit het Awá in fonetisch Portugees opgeschreven.

Nummer 1 - 2006
Coverfoto Ton Hendriks

Werken op het land, of Engelse les?
foto Bregje Esmeijer

Govert de Groot
van Arctic Peoples Alert