Het boek Once Were Warriors – The Aftermath is een bewerkte doctoraalscriptie van Emiel Martens over de film Once Were Warriors (OWW) en over hoe deze film werd ontvangen in Nieuw-Zeeland. De auteur beschrijft de ontvangst van deze film in Nieuw-Zeeland en de discussies die erop volgden. Hij gaat hierbij met name in op de positie die Maori’s innemen in de Nieuw-Zeelandse maatschappij.

De film Once Were Warriors werd gemaakt naar het boek van Alan Duff. Het toont het leven van het Maori gezin Heke in een achterstandswijk. Het gezin kampt met veel problemen waar veel Maori's in de steden mee te maken hebben: armoede, huiselijk geweld, alcoholisme en werkloosheid. De vader in het gezin is een werkloze Maori die veel drinkt en zijn vrouw dan regelmatig slaat. De oudste jongen in het gezin sluit zich aan bij een gewelddadige gang en ook de jongste zoon wordt door de politie opgepakt vanwege zijn criminele gedrag. Eén van de dochters heeft problemen die een centrale rol spelen in de film.

Het geweld waar veel Maori’s in de stad mee te maken krijgen, wordt in de film onomwonden getoond. Dat leidde tot hevige discussies. Veel blanke kijkers waren geschokt door het geweld in de film. Veel Maori’s vonden dat de film niet de werkelijkheid toonde en hadden felle kritiek op de negatieve manier waarop Maori’s worden neergezet in de film. Zij waren bang dat het publiek het verhaal van de film zou interpreteren als een reportage over het kenmerkende leven van alle Maori´s als arme en gewelddadige alcoholisten. De regisseur, zelf een Maori, werd beschuldigd van racisme en van het ‘buiten hangen van de vuile was’. Niettemin bleek de film een kaskraker en was lange tijd de meest bezochte film in de Nieuw-Zeelandse bioscoop. OWW versloeg zelfs de Hollywood film Jurassic Park die tegelijkertijd in de bioscopen draaide.

Martens beschrijft de vele kritiek en de verhitte discussies die de film teweeg heeft gebracht en gaat in op de vraag wat de film zo controversieel maakt: hoe en waarom leidt deze film tot dergelijke hevige discussies en wat zegt dit over de positie van Maori’s in de maatschappij? Volgens de auteur weerspiegelt de controverse omtrent de film de huidige Nieuw-Zeelandse samenleving en de rassenspanningen tussen Maori’s en blanke Nieuw-Zeelanders. Binnen dit kader beschrijft Martens concepten als representatie, authenticiteit, identiteit en wereldvisie.

De keuze voor de titel van het boek, Once Were Warriors – The Aftermath, geeft de strekking van het boek goed weer en wordt helder verantwoord in de inleiding. De auteur schrijft dat de regisseur de film als een slagveld beschouwt: er is liefde, haat, actie, geweld en dood. Martens verwijst met de term ‘Aftermath’ (nasleep) naar het geweld in de film en naar verschillende vormen van strijd: het beeld van Maori’s als trotse krijgers, de oorlog tussen de Maori’s en de kolonisten, de gewelddadige Nieuw-Zeelandse cultuur en de huidige scheiding binnen de Maori gemeenschap. Deze komen allemaal samen in de strijd tussen de verschillende interpretaties van de film.

Hoewel de auteur het doel en de opbouw van het boek in zijn introductie weergeeft, blijft soms onduidelijk waar het boek nu precies over gaat. Dit komt door de vele invalshoeken van waaruit de onderwerpen en begrippen in het boek beschreven worden. Martens wil volgens een multi-disciplinaire benadering gebruik maken van theorieën en discussies uit verschillende wetenschappelijke hoeken. Hierdoor maakt hij de diversiteit van de media duidelijk, maar er worden zoveel kanten belicht dat het geheel soms moeilijk is te overzien. Af en toe raak je tijdens het lezen dan ook de bedoeling van de auteur en zijn verhaal kwijt.

Doordat de begrippen en theorieën zo uitgebreid en vanuit diverse invalshoeken beschreven worden, krijg je als lezer een beeld van de wetenschappelijke discussies omtrent deze concepten. Hoewel het een interessant verhaal is, blijft het soms erg abstract. Gelukkig wordt de link met de film en Maori’s in kaders met filmshots gelegd. In deze kaders wordt een begrip of theorie uitgelegd aan de hand van een bepaalde scène of moment in de film. Dan is het voor de lezer een verademing om na een paar pagina’s theorie een meer praktisch verhaal te lezen dat bovendien een duidelijke toepassing van de theorie is.

Once Were Warriors – The Aftermath is een interessant boek dat boeiende thema’s aansnijdt. Een analyse van de plaats van Maori’s in de Nieuw-Zeelandse samenleving aan de hand van de reacties op een film is ook een origineel onderwerp. Hoewel de oorspronkelijke scriptie bewerkt is, blijft het een erg wetenschappelijk boek dat vooral geschikt is voor mensen die geïnteresseerd zijn in de theorie.

Monique Weemstra