Inheemse volken zijn de afstammelingen van de oorspronkelijke bewoners van een bepaald (niet-statelijk) gebied. Met zo'n 370 miljoen mensen bevinden zij zich vaak in een gemarginaliseerde positie ten opzichte van de hen omringende, dominante samenleving. De 5000 inheemse volken vertegenwoordigen 80% van de culturele diversiteit in de wereld. Het voortbestaan van deze rijkdom aan culturen en de keuzevrijheid van inheemse volken wordt bedreigd door ernstige schendingen van hun internationaal erkende rechten, waardoor zij tot de allerarmsten van de wereld behoren. De economische globalisering en de zoektocht naar vruchtbare grond en bodemschatten dragen hier voor een groot deel aan bij. Ook Nederland speelt hierin een rol.

Het NCIV gelooft in het algemeen belang van differentiatie en diversificatie van culturen en het profijt dat de globaliserende wereld kan hebben van het behoud van inheemse culturen, tradities en visie op het leven, waarin respect voor de natuur en respect voor elkaar centraal staat. De manier van leven, de waardevolle kennis van de natuur en de bijdrage aan het behoud van biodiversiteit op aarde zijn tevens een belangrijke bron van inspiratie bij grote mondiale vraagstukken van dit moment.

Het NCIV gelooft dat Nederland meer kan doen om er voor te zorgen dat de rechtspositie en de vaak problematische situatie van inheemse volken verbetert. Daarom wil zij belangrijke Nederlandse actoren bij de overheid, het bedrijfsleven en het maatschappelijk middenveld bewust maken over de situatie van inheemse volken en hen stimuleren om een positieve bijdrage te leveren aan de realisatie van de rechten van inheemse volken. Het NCIV doet dit door kennis te vergaren, te bundelen, te verspreiden en inheemse volken met Nederland te verbinden, zodat de samenwerking tussen Nederlandse actoren onderling en met inheemse volken toeneemt en verbetert. Het NCIV streeft er naar dat Nederland een maximale bijdrage levert aan de keuzevrijheid van inheemse volken, aan het verzekeren van een duurzame leefomgeving voor inheemse volken, de bestrijding van armoede en discriminatie van inheemse volken en het behoud van hun culturele rijkdommen en hiermee een voortrekkers rol speelt in de internationale gemeenschap.

• De overheid meer aandacht krijgt voor de problemen van inheemse volken, haar beleid aanpast op de wensen van inheemse volken en meer geld uittrekt om inheemse volken te versterken.
• De overheid meer politieke druk uitoefent op landen die de rechten van inheemse volken schenden en landen stimuleert om meer te doen om de rechten van inheemse volken te realiseren. Denk hierbij aan toegang tot (tweetalig-) onderwijs en gezondheidszorg, maatregelen tegen discriminatie, middelen voor behoud van cultuur etc..
• De beleidsmakers in Nederland de rechten van inheemse volken respecteren. Denk hierbij aan beleid ten aanzien van inkoopciteria voor duurzaam hout, richtlijnen voor duurzame biobrandstoffen en maatregelen om klimaatverandering tegen te gaan.
• De ontwikkelings-, natuurbeschermings- en mensenrechtenorganisaties meer geld uittrekken voor projecten met inheemse volken, met respect voor hun eigen cultuur en visie op ontwikkeling.
• Bedrijven de rechten van inheemse volken naleven (indien hun activiteiten direct of indirect impact hebben op inheemse volken) of zich inzetten voor de realisatie van die rechten.
• De samenwerking tussen inheemse volken en belangrijke Nederlandse spelers verbetert en wordt geïntensiveerd.

Het NCIV wil hierbij vooral inheemse vertegenwoordigers de kans geven om hun stem en standpunten te laten horen en intensiever samen te werken met overheid, bedrijven en organisaties in Nederland. Uit strategisch oogpunt sluit het NCIV zich aan bij actuele thema's in de Nederlandse samenleving, die tevens een grote impact hebben op inheemse volken. Denk hierbij aan klimaatmaatregelen, biobrandstoffen, de Millennium Ontwikkelingsdoelen en maatschappelijk verantwoord ondernemen. Op deze manier probeert het NCIV ook meer bewustzijn te creëren over het belang van inheemse volken voor de culturele diversiteit, de bijdrage van inheemse volken aan het behoud van biodiversiteit, de kennis en de alternatieve visies op de wereld die inheemse volken ons te bieden hebben en de rechten waar wij samen met inheemse volken zo hard voor gestreden hebben. Om ons werk effectief te kunnen doen, zullen we ons verder ontwikkelen als kenniscentrum op het gebied van de rechten van inheemse volken in relatie tot de actuele thema's waar we ons op richten.

Achtergrond
Het NCIV is in 1969 opgericht uit solidariteit met de inheemse volken in Brazilië die op dat moment slachtoffer waren van moord en geweld. Sindsdien heeft het NCIV haar werkveld vergroot door zich te richten op het bevorderen van de rechten van inheemse volken wereldwijd en groeide het van een vrijwilligersorganisatie naar een professionele non-gouvernementele organisatie (NGO).

In haar bijna 40 jarige bestaan heeft het NCIV een groot internationaal netwerk opgebouwd bestaande uit inheemse volken organisaties, vertegenwoordigers van inheemse volken, NGO's, beleidmakers bij de overheid, politici en bedrijven, media en andere experts op het gebied van inheemse volken. De organisatie heeft meer dan 1.000 inheemse vertegenwoordigers ondersteund in de deelname aan internationale fora (met name VN), heeft een succesvolle lobby gevoerd voor de erkenning van de rechten van inheemse volken, heeft zo'n 200 kleinschalige projecten ondersteund ter versterking van lokale inheemse organisaties, heeft een groot aantal conferenties (mede-) georganiseerd en heeft een bijdrage geleverd aan de bewustwording in Nederland van de kwetsbare situatie waarin inheemse volken zich vaak bevinden.

De laatste jaren heeft het NCIV veel geïnvesteerd in de kwaliteit van de organisatie. Sinds 1 oktober is het CBF-keur (kwaliteitskeur voor goede doelen) aan het NCIV toegekend. Door een aantal positieve ontwikkelingen, zoals de aanname van de Verklaring over de Rechten van inheemse volken door de VN (in september 2007) en een versterkte inheemse beweging op internationaal niveau, maar ook door de verandering in het debat in Nederland over ontwikkelingssamenwerking en over Noord-Zuid relaties heeft het NCIV haar strategie voor de komende jaren aangepast.